O Katedrze

ul. Stefana Batorego 12
31-135 Kraków
tel. (12) 633 70 58
fax. (12) 634 45 93

Katedra Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego została powołana do życia 1 listopada 2000 roku jako autonomiczna jednostka Wydziału Historycznego. Powstała ona w wyniku reorganizacji Międzywydziałowego Zakładu Historii i Kultury Żydów w Polsce. Kierownikiem Katedry Judaistyki jest prof. dr hab. Edward Dąbrowa. W chwili obecnej w ramach Katedry Judaistyki funkcjonują dwie jednostki:

Międzywydziałowy Zakład Historii i Kultury Żydów w Polsce został formalnie powołany do życia 1 października 1986 roku uchwałą Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego działalność zainaugurowała międzynarodowa konferencja Autonomia Żydów w Rzeczypospolitej szlacheckiej, która odbyła się we wrześniu 1986 roku i była pierwszym po II wojnie światowej tak licznym spotkaniem uczonych z Francji, Izraela, Polski, Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i Wielkiej Brytanii. Cel tej nowej placówki uniwersyteckiej określił w przemówieniu inauguracyjnym ówczesny rektor i późniejszy jej wieloletni kierownik, prof. dr Józef Andrzej Gierowski. Stwierdził on, że wokół dziejów ludności żydowskiej w Polsce narosło wiele uprzedzeń i niejasności wynikających choćby z powodu niedostatecznego stanu badań nad tą tematyką. Dlatego też nastał czas rzetelnego badania przeszłości społeczności żydowskiej w celu kreślenia dziejów wzajemnego oddziaływania bez uprzedzeń i emocji.

W ramach działalności naukowej Zakładu zorganizowane zostały konferencje, m.in.:

Tradycję tę kontynuuje również Katedra Judaistyki UJ. W 2004 roku była współorganizatorem sesji naukowej 200 lat Nowego Cmentarza Żydowskiego w Krakowie, a w 2005 sesji popularnonaukowej Na mapie Zagłady. Kraków i Oświęcim. Pracownicy i studenci Katedry uczestniczyli także w ostatnich latach w licznych konferencjach polskich i zagranicznych. Krajowe i międzynarodowe stypendia pozwoliły im odbyć staże i prowadzić badania na wielu uniwersytetach europejskich, izraelskich i amerykańskich, a także wykładać dla studentów zagranicznych zarówno w ramach umów o współpracy naukowej jak i programu ERASMUS.

Prace badawcze w Zakładzie Historii i Kultury Żydów w Polsce prowadzone były w trzech pracowniach: Bibliografii i Nauki o Książce Żydowskiej, Dokumentacyjnej i Socjologiczno- Etnograficznej. Ich celem było opracowanie bibliografii polskich judaików, kwerendy dotyczące problematyki żydowskiej w polskich archiwach oraz zbieranie wspomnień i relacji o Żydach zamieszkujących Polskę. Wyniki prac pracowników ukazywały się m.in. w serii wydawnictw własnych Studia Polono-Judaica, podzielonej na trzy podserie: Series Bibliographica, Series Fontium, Series Librorum Congressus. Wraz z powstaniem Katedry Judaistyki zmieniona została nazwa serii, obecnie brzmi ona Studia Judaica Cracoviensia. Zachowane zostały bez zmian nazwy podserii. Oprócz już wcześniej istniejących pojawiły się również nowe: Series Dissertationum oraz Series Variorum. Prezentacji na forum międzynarodowym badań prowadzonych przez pracowników Katedry, a także badaczy związanych z instytucjami, krajowymi i zagranicznymi, służy periodyk Scripta Judaica Cracoviensia.

Celami działalności badawczej Katedry Judaistyki (podobnie jak wcześniej Zakładu Historii i Kultury Żydów w Polsce) są: inwentaryzacja i publikowanie źródeł do historii i kultury Żydów w Polsce, organizowanie i prowadzenie interdyscyplinarnych badań naukowych dotyczących historii i szeroko pojętej kultury Żydów (a więc religii, języków żydowskich, literatury, architektury i sztuki, socjologii oraz etnologii), opracowywanie i publikowanie retrospektywnej i bieżącej bibliografii polskich publikacji poświęconych problematyce żydowskiej oraz kształcenie kadr przygotowanych do rozwijania studiów żydowskich, a także działania na rzecz dialogu polsko-żydowskiego. Istotną rolę w działalności Katedry odgrywają również badania nad antysemityzmem, Holokaustem oraz powojenną historią Żydów.

Katedra Judaistyki - jako jedyna tego typu jednostka uniwersytecka w Polsce - oferuje od roku akademickiego 1998/1999 wieczorowe (licencjackie i magisterskie), zaoczne i podyplomowe studia z zakresu szeroko rozumianej judaistyki, a od roku akademickiego 2000/2001 także studia dzienne - magisterskie. Program studiów obejmuje historię Żydów od czasów biblijnych aż po najnowsze ze szczególnym uwzględnieniem dziejów Żydów w diasporze, historię judaizmu, myśli żydowskiej, kultury i literatur żydowskich oraz obligatoryjną naukę języka jidysz i współczesnego hebrajskiego. Obecnie studia w Katedrze odbywa około 230 studentów. Dotychczas dyplom licencjata uzyskało ponad 130 absolwentów, zaś magistra ponad 50 osób (stan na koniec roku akademickiego 2004/2005). Pod opieką pracowników Katedry powstaje również ponad 10 prac doktorskich z zakresu studiów żydowskich. W ramach działalności edukacyjnej Katedra prowadzi zajęcia w języku angielskim dla studentów zagranicznych, także w ramach kursów letnich.

Katedra Judaistyki UJ współpracuje naukowo z wieloma uniwersytetami i instytucjami w kraju i za granicą. Spośród instytucji krajowych szczególne znaczenie dla działalności edukacyjnej i naukowej Katedry ma współpraca z Polską Akademią Umiejętności, Muzeum Auchwitz-Birkenau oraz Muzeum Historycznym Miasta Krakowa (Oddział w Starej Synagodze).

Katedra Judaistyki UJ posiada specjalistyczną bibliotekę, której początki sięgają 1988 roku. Liczy ona obecnie ponad 5500 woluminów (część z nich wymaga jeszcze skatalogowania). W ostatnich latach zasób biblioteki uległ wydatnemu powiększeniu m.in. dzięki zagranicznym darom. Do niedawna księgozbiór biblioteki służył głównie pracownikom i studentom Katedry Judaistyki. Od roku akademickiego 2004/2005 biblioteka posiada czytelnię umożliwiającą wszystkim zainteresowanym korzystanie z jej zasobów na miejscu. Spis książek skatalogowanych dostępny jest w wersji elektronicznej na stronie internetowej Katedry.

Pierwotnie, zgodnie z kierunkami badawczymi, reprezentowanymi w Zakładzie Historii i Kultury Żydów w Polsce, księgozbiór obejmował głównie dzieła z zakresu historii Żydów w Polsce (od XIV wieku do 1939 r.) oraz opracowania dotyczące kultury Żydów polskich. W związku z rozpoczęciem zajęć dydaktycznych i przekształceniem Zakładu w Katedrę Judaistyki, biblioteka systematycznie poszerza swe zasoby o publikacje dotyczące szeroko pojmowanej judaistyki. Znaczący zbiór stanowią w nich opracowania na temat Holokaustu i literatury jidysz. Gromadzone są także pozycje dotyczące filozofii żydowskiej oraz historii Izraela.

W ramach Katedry Judaistyki działa kilka organizacji studenckich, wśród których wymienić należy przede wszystkim Koło Naukowe Studentów Judaistyki, publikujące własne pismo Słowik, oraz Studenckie Stowarzyszenie na Rzecz Dialogu Polsko Izraelskiego Gesher organizujące corocznie Dni Izraela w Krakowie, także publikujące własny biuletyn Anachnu.

budynek Katedry
Siedzibą Katedry jest budynek dawnej pracowni architekta Tadeusza Stryjeńskiego (1849-1943) usytuowany w malowniczym ogrodzie tuż za Instytutem Pedagogiki przy ulicy Stefana Batorego 12.