Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Kalendarz

Nawigacja okruszkowa Nawigacja okruszkowa

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

20190114

Wystawa "Pamięć Polski - Dokumenty Niepodległej"

Data: 14.01.2019 - 27.02.2019
Miejsce: Biblioteka Jagiellońska, hol główny, wejście od ul. Oleandry 3
Organizator: Biblioteka Jagiellońska
Wystawa

Wystawa prezentuje obiekty wpisane na III edycję Polskiej Listy Krajowej Programu UNESCO "Pamięć Świata".

Program „Pamięć Polski" i tworzona w jego ramach Polska Lista Krajowa stanowią integralną część zainicjowanego w 1992 r. przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Nauki i Kultury Programu UNESCO Pamięć Świata. Jego celem jest utrwalanie wielowiekowego dziedzictwa dokumentacyjnego ludzkości, a przede wszystkim podejmowanie działań na rzecz jego ochrony, upowszechniania wiedzy o nim oraz tworzenia warunków do jego jak najszerszego udostępnienia społeczeństwu.

Polska Lista Krajowa, której pierwsza edycja miała miejsce w 2014 r., obejmuje najcenniejsze dokumenty i zbiory o szczególnej wartości dla dziejów, tradycji i kultury polskiej. Wśród instytucji przechowujących dziedzictwo dokumentacyjne znajdują się archiwa, biblioteki, muzea, organizacje i towarzystwa prowadzące działalność naukową i społeczno-kulturalną, zlokalizowane w Polsce i poza jej granicami.

Stworzona w 2018 roku trzecia edycja Listy Krajowej ma szczególny charakter, wiążący się z obchodzonym 100-leciem niepodległości państwa polskiego. Wpisano na nią unikalne obiekty, w tym dokumenty historyczne i muzealia, tworzone w przełomowych momentach polskich dziejów, jak też utwory literackie wybitnych polskich pisarzy - Henryka Sienkiewicza czy Stefana Żeromskiego. Nawiązują one w sposób bezpośredni lub pośredni do niepodległościowych tradycji i walki o odzyskanie po 123 latach niewoli suwerennego państwa polskiego.

Na wystawie prezentowane są archiwalia uhonorowane w tym roku wpisem na tę prestiżową listę. Wśród nich znalazły się również przechowywane na co dzień w Bibliotece Jagiellońskiej - atlas, mapa i rękopisy Eugeniusza Romera związane z jego działalnością w procesie kształtowania granic Polski:

  • "Dzienniki paryskie" z 1919 r. (BJ Rkp. 10243 II, BJ Rkp. 10244 III)
  • Notatki z pobytu w Rydze w 1920 r. (BJ Rkp. 10247 I)
  • "Geograficzno-statystyczny atlas Polski" redagowany i opracowany przez Eugeniusza Romera ze współudziałem licznych współpracowników. Warszawa, Kraków 1916. (76678 III Mag. Kartogr.)

Na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata w III edycji trafiła również rosyjska mapa drogowa z odległościami podanymi w wiorstach, z ręcznie naniesioną (czerwonym atramentem) granicą polsko-rosyjską z 1920 r. Na odwrocie w lewym górnym rogu dopisek wykonany ręką Eugeniusza Romera (piórem): „Mapa na której wykreśliłem granicę polsko-rosyjską z traktatu /preliminarz/ rygskiego[!] dnia 8/X około 4 rano – rysunek zaaprobowany z poprawką przez eksp. Rosyjskiego, jen. [Teodora] Nowickiego. E. Romer. Ryga 8. X. 1920”. W prawym dolnym rogu mapy, ołówkiem, ręką E. Romera: „Mapa oryginalna /[jeden z 2. egz. oryginalnych] na której wyznaczono X. 1920 w Rydze preliminarzową granicę. Nb egz. rysowany przez deleg. sowiecką podpisany N tj. ich główny ekspert jenerał [Teodor] Nowicki. Del[egacja] rosyjska otrzymała taki sam egzemplarz podpisany R – tj. Romer”. (BJ Kartogr. M 49/29)

Opisy wszystkich obiektów i związane z nimi historie dostępne są na stronie: pamiecpolski.archiwa.gov.pl.

Lista obiektów:

  • Stefan Żeromski, "Przedwiośnie" – rękopis oprawny, autograf (ok. 1921–1924)
  • Unikatowy egzemplarz pierwszego wydania broszury politycznej „Czy Polacy wybić się mogą na niepodległość?” z 1800 roku
  • Akta Towarzystwa Naukowego Krakowskiego i Polskiej Akademii Umiejętności 1815-1872-1918
  • Uchwała połączonych Izb Sejmowych w sprawie wprowadzenia kokardy narodowej z 7 lutego 1831 roku
  • Zespół akt Naczelnego Komitetu Narodowego ([1911] 1914–1920 [1930])
  • Dokumentacja Polskiej Organizacji Wojskowej (1914–1920)
  • Dekret Rady Regencyjnej o opiece nad zabytkami sztuki i kultury z 31 października 1918 roku
  • Afisz „Rada Regencyjna do Narodu Polskiego!” z 11 listopada 1918 roku
  • Plakaty z okresu wojny polsko-bolszewickiej (1919–1920)
  • Traktat pokoju między Polską a Rosją i Ukrainą podpisany w Rydze 18 marca 1921 roku
  • Polska jednostka monetarna – złoty ([1919]–1924) - zespół monet, ich prób oraz wzorów banknotów
  • Dokumenty Powstania Wielkopolskiego (1918-1919)
  • Akta Adiutantury Generalnej Naczelnego Wodza (1918–1922)
  • Akt pamiątkowy objęcia Górnego Śląska przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej podpisany 16 lipca 1922 r. w Katowicach
  • Akta Wydziału Narodowego Polskiego (1917–1918)
  • Henryk Sienkiewicz, Trylogia. Autografy powieści: "Ogniem i mieczem", "Potop", "Pan Wołodyjowski" (1882-1888)
  • Atlas, mapa i rękopisy Eugeniusza Romera związane z jego działalnością w procesie kształtowania granic Polski (1916-1920)
  • Film „Polonia Restituta” z 1928 roku
  • Dokumenty związane z budową portu w Gdyni (1921–1927)

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Znajdziesz nas tutaj