Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Kalendarz

Nawigacja okruszkowa Nawigacja okruszkowa

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

20201001

Obiekt miesiąca: Globusy Felkla

Data: 01.10.2020 - 31.10.2020
Miejsce: Muzeum UJ, ul. Jagiellońska 15
Obiekt miesiąca: Globusy Felkla

Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego rozpoczęło wraz z nowym rokiem akademickim nowy cykl wystawienniczy zatytułowany "Obiekt miesiąca", w ramach którego co miesiąc będzie prezentować eksponaty na co dzień nie pokazywane szerokiej publiczności. Obiekt można oglądać w Librarii Collegium Maius na podstawie zakupionego biletu na ekspozycję stałą.

Początek roku szkolnego i akademickiego to dobry moment, żeby nawiązać do pomocy dydaktycznych. Dlatego do końca października jako "Obiekt miesiąca" podziwiać można jedne z pierwszych globusów polskojęzycznych, które zostały wykonane przez czeską firmę Jana Felkla z Pragi (później Jan Felkl i syn z Roztok k/ Pragi). Rarytasem jest globus nieba, w wersji polskojęzycznej znany tylko z jednego egzemplarza. Jest to równocześnie najstarszy znany polskojęzyczny globus nieba.

Firma Felkla działała od 1852 roku i przetrwała do 1952 roku, jednak obiekty przeznaczone na rynek polski wykonywane były do roku 1914. Po I wojnie światowej zaczęły działać już polskie wytwórnie. Należy zwrócić uwagę, że czeska firma, działająca przecież w Austro-Węgrzech produkowała obiekty przeznaczone na nieistniejący praktycznie rynek polski, które najczęściej były sprzedawane właśnie w Galicji i Lodomerii.

Firma produkowała szeroki asortyment globusów, przeważnie przeznaczonych dla potrzeb dydaktycznych. Obok tradycyjnych globusów szkolnych i uczniowskich oferowała również składane z dwóch lub czterech części, pozwalających na prezentację każdej półkuli z osobna, podświetlane lampkami olejnymi, telluria, zenitaria i planetaria.

Przez długi czas firma współpracowała z Mirosławem Suchackim, autorem oryginalnej stenografii polskiej (niestety nie znalazła uznania na szerszą skalę). Dlatego polskojęzyczna terminologia jest dobrze opracowana, można również śledzić zmiany w języku polskim, jakie następowały w kolejnych dekadach.

Prezentowane w Muzeum globusy pochodzą z lat 1866-1900. Odwiedzając Muzeum warto zwrócić również uwagę na dwa inne globusy: tzw. "Złoty Globus Jagielloński" w skarbcu z ok. 1510 roku oraz tzw. Globus Bylicy z 1490 roku prezentowany w Pokoju Kopernika. Są to najstarsi przedstawiciele takich globusów w Polsce, stąd doskonale prezentują się w najstarszym budynku, najstarszej uczelni w Polsce.

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Znajdziesz nas tutaj