Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Wiadomości

Nawigacja okruszkowa Nawigacja okruszkowa

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Nowo odkryty gatunek motyla nazwany na cześć Kopernika

Nowo odkryty gatunek motyla nazwany na cześć Kopernika

Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego poinformowali o odkryciu nowego gatunku motyla. Występujący wyłącznie w peruwiańskich Andach owad otrzymał łacińską nazwę Catasticta copernicus. W ten sposób badacze składają hołd Mikołajowi Kopernikowi - wybitnemu i wszechstronnemu naukowcowi, w 550. rocznicę jego urodzin.

Catasticta to różnorodny rodzaj motyli z rodziny bielinkowatych, w którym do tej pory wyróżniono i opisano ponad 100 gatunków. Rodzaj ten przykuwa uwagę wielu badaczy i wydaje się, że jest dosyć dobrze poznany.

Tymczasem naukowcy zidentyfikowali jego nowy gatunek. Catasticta copernicus występuje na granicy lasu na wysokości około 3500 m n.p.m. w peruwiańskiej części Andów. Samce są mocno terytorialne i przepędzają inne owady z miejsca, w którym oczekują na samice. Wybierają strategiczne pozycje nad koroną drzewa lub nad ostrym grzbietem górskim i w godzinach okołopołudniowych aktywnie go pilnują.

Odkrycie nowego gatunku dowodzi, że stopień poznania wielu regionów świata jest ciągle niedostateczny i tylko intensywne badania terenowe mogą pomóc w zapełnieniu tej luki, zanim obszary te zostaną bezpowrotnie zniszczone przez człowieka.

W zbiorach Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ przechowywane są 4 osobniki Catasticta copernicus (3 samce i 1 samica), a kolejnych 11 okazów znajduje się w innych kolekcjach w Europie. Pierwsze okazy zostały pozyskane w 2021 roku w środkowym Peru przez ekspedycję naukową zorganizowaną przez Christera Fåhraeusa z Uniwersytetu w Lund (Szwecja). W wyprawie tej uczestniczył także prof. Tomasz Pyrcz z Instytutu Zoologii i Badań Biomedycznych UJ. Teren, który był badany to bardzo niedostępny obszar Andów. Dostanie się w nieeksplorowane do tej pory miejsca wymagało użycia helikoptera i zaangażowania armii peruwiańskiej. W trakcie badań odkrytych zostało wiele innych gatunków motyli z różnych grup taksonomicznych. Gatunek Catasticta copernicus został opisany w czasopiśmie naukowym Zootaxa przez zespół autorów, którego troje członków to pracownicy Uniwersytetu Jagiellońskiego.

 

środowisko życia Catasticta copernicus

 

Na zdjęciu po lewej: środowisko życia Catasticta copernicus. (fot. T. Pyrcz). Po prawej: transport w miejsce badań sprzętu i zespołu badawczego przy użyciu helikoptera. (fot. T. Pyrcz).

 

Artykuł: Tomasz W. Pyrcz, Christer Fåhraeus, Pierre Boyer, Oscar Mahecha-J., Jadwiga Lorenc-Brudecka, Kamila S. Zając, Keith R. Willmott, Sebastián Padrón "The sunny butterflies: new species of high montane pierids of the Catasticta poujadei group from the Peruvian Andes (Pieridae, Pierinae, Aporiina)" jest dostepny na stronie: doi.org/10.11646/zootaxa.5336.4.4.

O tym jak wygląda proces identyfikacji nowego gatunku i nadawania mu nazwy opowiada dr Rafał Garlacz z Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ:

- Droga do stwierdzenia, że badany okaz należy do nowego gatunku bywa długa i żmudna. Wymaga ona przede wszystkim zweryfikowania i sprawdzenia we wszystkich dostępnych kolekcjach oraz literaturze informacji na temat gatunków już znanych. Wiąże się to często z potrzebą wykonania różnorodnych analiz – zarówno morfologicznych i anatomicznych, ale także molekularnych czy biochemicznych. Dopiero wyniki z wszystkich procedur pozwalają na pewne stwierdzenie odkrycia nowego gatunku. Badania taksonomiczne to długi proces prowadzony w bardzo wąskiej specjalizacji, który jest niezbędny do poznania zależności ewolucyjnych. Dotychczasowe badania wskazują, że Andy są najbardziej bioróżnorodnym miejscem na Ziemi.

- Każdy badacz odkrywający nowy dla nauki gatunek posiada przywilej wybrania mu nazwy. Co prawda nazwa musi być zgodna z odpowiednim kodeksem, jednak istnieje duża dowolność co do jej znaczenia. Co ważne, raz nadana nazwa nie może być usunięta, wymazana – ślad po niej pozostaje na zawsze w literaturze naukowej. Uhonorowanie osoby poprzez zapożyczenie nazwy od jej imienia lub nazwiska jest swego rodzaju pomnikiem, którego nie można obalić – podkreśla dr Rafał Garlacz, zastępca dyrektora Centrum Edukacji Przyrodniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

 

Na zdjęciu powyżej: Catasticta copernicus Pyrcz & Fåhraeus, 2023, samiec. (fot. T. Pyrcz).

 

Informację przygotował Rafał Garlacz.

Polecamy również
Na cmentarzu Rakowickim pożegnano Jana A.P. Kaczmarka

Na cmentarzu Rakowickim pożegnano Jana A.P. Kaczmarka

Młodzi goście odwiedzili Uniwersytet Jagielloński

Młodzi goście odwiedzili Uniwersytet Jagielloński

Małopolskie Centrum Biotechnologii świętuje 10-lecie powstania

Małopolskie Centrum Biotechnologii świętuje 10-lecie powstania

Informacja ws. komunikatu Krakowskiego Koła Młodych Inicjatywy Pracowniczej

Informacja ws. komunikatu Krakowskiego Koła Młodych Inicjatywy Pracowniczej

Widok zawartości stron Widok zawartości stron