Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Wiadomości

Nawigacja okruszkowa Nawigacja okruszkowa

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

W Szpitalu Uniwersyteckim rozpoczęły się testy nowatorskiego tomografu

W Szpitalu Uniwersyteckim rozpoczęły się testy nowatorskiego tomografu

Jagielloński-PET (J-PET) to pierwszy na świecie pozytronowy tomograf emisyjny działający w oparciu o scyntylatory plastikowe. Urządzenie zostało zaprojektowane i wykonane przez prof. Pawła Moskala oraz jego zespół z Zakładu Doświadczalnej Fizyki Cząstek i jej Zastosowań Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ. Wykorzystuje innowacyjne materiały polimerowe do budowy detektorów, co znacząco obniża koszty produkcji, a przez to zwiększa dostępność badań PET dla pacjentów.

Projekt prowadzony jest we współpracy z prof. Alicją Hubalewską, prof. Anną Sową-Staszczak oraz dr Martą Opalińską z Oddziału Klinicznego Endokrynologii, Endokrynologii Onkologicznej, Medycyny Nuklearnej i Chorób Wewnętrznych Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, a także prof. Ewą Stępień z Zakładu Fizyki Medycznej UJ.

Badanie tomografem J-PET jest przeprowadzane w Szpitalu Uniwersyteckim u pacjentów, którzy posiadają skierowanie na badanie diagnostyczne z wykorzystaniem rutynowych radiofarmaceutyków. Skany przy użyciu tomografu J-PET są wykonywane bez dodatkowej interwencji, po wykonaniu tradycyjnego badania. Celem jest ocena jakości obrazu uzyskanego z nowego urządzenia oraz porównanie go z obrazami z tradycyjnych tomografów PET zbudowanych z krystalicznych scyntylatorów.

Przełomowa technologia

Scyntylatory plastikowe są wykonane z polimerów organicznych, które mają właściwości scyntylacyjne, czyli emitują światło pod wpływem promieniowania jonizującego. W tomografie J-PET światło to jest wykorzystywane do wykrywania promieniowania gamma, emitowanego w wyniku anihilacji pozytonów. Pozwala to na zrekonstruowanie trójwymiarowego obrazu wnętrza ciała pacjenta. Oprócz tego scyntylatory plastikowe to materiały znacznie tańsze od tych stosowanych w tradycyjnych detektorach PET. Są łatwiejsze w obróbce i znacznie lżejsze, co pozwala na zbudowanie bardziej kompaktowych i przenośnych tomografów.

Nowa era diagnostyki PET?

Tomograf J-PET ma potencjał zrewolucjonizować diagnostykę obrazową PET. Dzięki niższym kosztom i większej dostępności badań PET, z metody tej będzie mogła skorzystać większa liczba pacjentów. Ponadto technologia ta pozwala na wykorzystanie dodatkowego parametru diagnostycznego - czasu życia pozytonium, którego właściwości nie mogą być analizowane za pomocą tradycyjnych tomografów PET.


Pozytronowa Emisyjna Tomografia (PET) jest nieinwazyjną metodą obrazowania procesów metabolicznych w ciele pacjenta. Polega na określaniu rozkładu przestrzennego stężenia wybranej substancji w organizmie oraz zmian tego stężenia w czasie. W tym celu podaje się pacjentowi farmaceutyk znakowany izotopem promieniotwórczym emitującym pozytony, w stężeniu nie wywołującym skutków ubocznych. Szybkość przyswajania znakowanych farmaceutyków w chorych tkankach jest znacznie wyższa i dobrze znana dla rożnego rodzaju tkanek, dlatego na podstawie pomiaru ich rozkładu gęstości można z dużą dokładnością rozpoznać skupiska chorych komórek, nawet jeśli nie stanowią one jeszcze zmian morfologicznych wykrywalnych innymi metodami, w szczególności w diagnozowaniu oraz lokalizowaniu przerzutów nowotworowych. Pozytonową tomografię emisyjną powszechnie stosuje się zarówno w diagnostyce medycznej, jak i monitorowaniu efektów terapii w onkologii, kardiologii, neurologii, psychiatrii oraz gastrologii.

Metoda ta wykorzystywana jest w medycynie głównie do lokalizowania zmian nowotworowych pozostających nawet w początkowym stadium rozwoju. Skanery PET wykorzystywane obecnie w szpitalach są w stanie obrazować całe ciało, jednak konieczne jest przy tym wykonanie kilkunastu zdjęć pokazujących poszczególne fragmenty ciała pacjenta.

Celem realizowanego na UJ projektu Jagielloński PET (J-PET) jest zbudowanie urządzenia pozwalającego na jednoczesne obrazowanie całego ciała. Ma ono służyć nie tylko lokalizowaniu nowotworów, ale także umożliwi określanie stopnia ich złośliwości oraz badanie dynamiki metabolizmu i rozprowadzania leków. Urządzenie budowane jest w oparciu o technologię stworzoną na Uniwersytecie Jagiellońskim, a zespół badawczy, który ją rozwija, składa się z fizyków, informatyków, elektroników, chemików, biologów oraz lekarzy. J-PET jest unikatowym w skali świata rozwiązaniem, które pozwoli na wdrożenie procedur leczniczych, opartych na precyzyjnym diagnozowaniu, które rozwijane będą w tworzonym na UJ Centrum Teranostyki (termin teranostyka powstał ze złożenia dwóch słów: terapia (leczenie) i diagnostyka (wykrywanie chorób); oznacza nowe podejście do medycyny, mające na celu tworzenie nowych rozwiązań technologicznych umożliwiających jednoczesne wykrywanie i leczenie chorób).

Szerszy opis technologii J-PET można znaleźć w artykule "Jagielloński-PET" autorstwa prof. Pawła Moskala oraz prof. Ewy Stępień opublikowanym w miesięczniku "Alma Mater": issuu.com/alma-mater/docs/alma_mater_224/50.

Zobacz video galerię

Film z cyklu "Tworząc lepsze jutro" poświęcony badaniom prowadzonym przez prof. Pawła Moskala i prof. Ewę Stępień

Zobacz galerię zdjęć
Polecamy również
Naukowcy UJ otrzymają ponad 73 mln zł na realizację badań podstawowych

Naukowcy UJ otrzymają ponad 73 mln zł na realizację badań podstawowych

Studenci WMiI UJ triumfatorami konkursu im. Józefa Marcinkiewicza

Studenci WMiI UJ triumfatorami konkursu im. Józefa Marcinkiewicza

Badacze UJ wśród pierwszych laureatów konkursu MINIATURA 8

Badacze UJ wśród pierwszych laureatów konkursu MINIATURA 8

Wybitni młodzi naukowcy z UJ laureatami konkursu START FNP

Wybitni młodzi naukowcy z UJ laureatami konkursu START FNP

Widok zawartości stron Widok zawartości stron