Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Wiadomości

Nawigacja okruszkowa Nawigacja okruszkowa

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Pamięć Uniwersytetu trwa

Pamięć Uniwersytetu trwa

- Naszym obowiązkiem, jako przedstawicieli krakowskiego środowiska akademickiego jest przypominanie o dramatycznych wydarzeniach z 6 listopada 1939 roku i przestrzeganie przed odnawiającym się na świecie złem – mówił rektor UJ prof. Jacek Popiel podczas spotkania na Cmentarzu Rakowickim, gdzie licznie zgromadzili się m.in. pracownicy, studenci i władze UJ, aby uczcić 84. rocznicę Sonderaktion Krakau – podstępnego aresztowania pracowników naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego i innych uczelni Krakowa przez władze hitlerowskie.

Rocznica tego wydarzenia obchodzona jest jako Akademicki Dzień Pamięci, który narodził się z potrzeby upamiętnienia ofiar totalitarnej przemocy, ale obecnie łączy się także ze wspominaniem wszystkich zmarłych członków społeczności akademickiej naszego miasta.

- Na Cmentarzu Rakowickim pochowanych zostało 847 profesorów UJ, wśród nich są wybitne nazwiska wielkich uczonych, których większość z nas zna ze szkolnych lekcji, np. Karol Olszewski i Zygmunt Wróblewski, Roman Ingarden, ale także profesorowie, których w pierwszym momencie nie wszyscy kojarzą, tacy jak Napoleon Cybulski (odkrywca adrenaliny), Rudolf Weigl (wynalazca szczepionki przeciw tyfusowi), Aleksander Brückner (wybitny slawista) - przypominał przewodniczący Komitetu ds. Opieki nad Grobami Profesorów UJ prof. Jan W. Tkaczyński. Dzięki staraniom owego komitetu możliwe było w tym roku odnowienie grobu prof. Maurycego Piusa Rudzkiego (1862-1916) - astronoma, geofizyka, meteorologa, kierownika Katedry Geofizyki i Meteorologii na UJ, dyrektora Obserwatorium Astronomicznego UJ. Kwiaty i znicze zostały złożone przez władze UJ i przedstawicieli studentów nie tylko przy tej mogile, ale także na grobie prof. Aleksandra Koja (1935-2016, biochemika i rektora UJ) oraz prof. Tadeusza Lehra-Spławińskiego, który w tragicznym roku 1939 był urzędującym rektorem UJ i na polecenie SS-Obersturmbannführera Brunona Müllera zwołał krakowskich profesorów na odczyt do Collegium Novum. Zebranie to okazało się pułapką i umożliwiło aresztowanie 183 krakowskich profesorów i nauczycieli akademickich. Zatrzymani zostali wywiezieni do obozów koncentracyjnych w Sachsenhausen i Dachau, gdzie kilkunastu z nich straciło życie. Akcja gestapo - Aktion gegen Universitäts-Professoren, znana jest powszechnie jako Sonderaktion Krakau.

Pamięci ofiar tego tragicznego wydarzenia poświęcona była uroczystość, która odbyła się w auli Collegium Novum UJ (wcześniej delegacja UJ złożyła kwiaty pod tablicą upamiętniającą uwięzienie aresztowanych profesorów w koszarach przy ul. Wrocławskiej 82). Wzięli w niej udział m. in.: rodziny aresztowanych profesorów i byłych studentów tajnego nauczania, przedstawiciele krakowskich uczelni, władz miasta i regionu oraz korpus dyplomatyczny.

"Nie zapomnijcie naszej śmierci i nie dajcie jej zmarnować" - te słowa umierającego w grudniu 1939 roku w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen prof. Stanisława Estreichera przypomniał rektor UJ prof. Jacek Popiel, który przedstawił zgromadzonym, w jaki sposób w Uniwersytecie Jagiellońskim utrwalała się tradycja upamiętnienia ofiar Sonderaktion Krakau. Początkowo uroczystości miały wymiar kameralny (choć już w lutym 1947 roku ufundowano pierwszą tablicę pamiątkową). Przełomowy okazał się dopiero rok akademicki 1963/1964 - 7 listopada 1964 roku, w 25. rocznicę tragedii w Collegium Novum odsłonięto tablicę z nazwiskami aresztowanych w 1939 r. Odsłaniał ją prof. Stanisław Pigoń, sam będący ofiarą niemieckiej akcji. Od 1999 roku, 6 listopada obchodzony był jako Uniwersytecki Dzień Pamięci. W 2015 roku formuła święta została poszerzona  i zmieniła się także jego nazwa, gdyż w obchody Akademickiego Dnia Pamięci włączają się obecnie wszystkie uczelnie skupione w Kolegium Rektorów Szkół Wyższych Krakowa.

- Władze polityczne III Rzeszy wiedziały, że uderzając w profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego i w innych uczonych, przebywających z powodu wojny w Krakowie, zadają cios w całe środowisko akademickie polskich uczelni, a przez fakt jego jedności, gdyż nauka nie ma granic, uderzono w cały ówczesny świat universitas magistrorum et scholarium. Czy ten zamach okazał się skuteczny? Na krótka metę tak. Ale biorąc pod uwagę, że dzisiaj jesteśmy w tej auli i oddajemy cześć pamięci ofiar tej akcji, ciesząc się wolnością myśli i naukowych badań odpowiedź na to pytanie jest jednoznacznie negatywna – mówił prof. Przemysław Żukowski, dyrektor Archiwum UJ, który wygłosił wykład pt. "Pamięć i dostojeństwo Uniwersytetu. Refleksje o dziedzictwie akademickim Rzeczypospolitej w 84. rocznicę Aktion gegen Universitäts-Professoren".

Zgromadzeni w auli wysłuchali także Sonaty g-moll BWV 1001 Jana Sebastiana Bacha w wersji na skrzypce w wykonaniu Aleksandra Daszkiewicza z Akademii Muzycznej w Krakowie.

Następnie odbył się Apel Pamięci, podczas którego przewodnicząca Samorządu Studentów UJ Magdalena Herman wyczytała nazwiska ofiar Sonderaktion Krakau.

Obchody Akademickiego Dnia Pamięci zakończyło złożenie kwiatów pod tablicami pamiątkowymi w Collegium Novum oraz pod Dębem Wolności.

Zobacz video galerię
Zobacz galerię zdjęć
Polecamy również
Prof. Maria Flis uhonorowana medalem "<span lang='la'>Plus Ratio Quam Vis</span>"

Prof. Maria Flis uhonorowana medalem "Plus Ratio Quam Vis"

Stowarzyszenie Absolwentów UJ świętuje 60-lecie powstania

Stowarzyszenie Absolwentów UJ świętuje 60-lecie powstania

Prof. Halina Kurek uhonorowana medalem Plus ratio quam vis

Prof. Halina Kurek uhonorowana medalem Plus ratio quam vis

Prof. Wojciech Froncisz uhonorowany odznaką "Zasłużony dla Uniwersytetu Jagiellońskiego"

Prof. Wojciech Froncisz uhonorowany odznaką "Zasłużony dla Uniwersytetu Jagiellońskiego"

Widok zawartości stron Widok zawartości stron